Dla wielu migrantów, głównie kobiet i młodzieży stało się jasne, że długo jeszcze nie będą mogli wrócić do swoich domów w Ukrainie, a czas „zawieszenia” należy zamienić na konkretne decyzje i kroki, które muszą podjąć, żeby żyć normalnie.

Od wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 r. codziennie napływają do Polski osoby szukające możliwości na lepsze, bardziej bezpieczne życie dla siebie i swoich bliskich. W chwili obecnej w naszym kraju zarejestrowanych jest koło milion takich osób, w większości kobiet, dzieci i młodzieży.

Po fazie udzielania natychmiastowej pomocy uciekinierom wojennym rozpoczyna się etap ich długofalowej integracji z polskim społeczeństwem. Na tym właśnie skupia się projekt pt. „Holistyczne wsparcie uchodźców z Ukrainy w Polsce”, jaki Fundacja HumanDoc wdraża wspólnie z POP FUND Funduszem Polskich Organizacji Pozarządowych.

Główne cele projektu:

– Poprawa jakości życia uchodźców poza głównymi metropoliami i na terenach wiejskich, w tym wsparcie w dobrowolnej przeprowadzce uchodźców z metropolii, o wysokich kosztach życia, do mniejszych miejscowości, gdzie koszty życia są niższe. Udzielanie informacji prawnej i zawodowej oraz wsparcia psychologicznego.

– Pomoc w dobrowolnej wyprowadzce uchodźców z centrów zbiorowego zakwaterowania oraz aktywizacja zawodowa, która umożliwi beneficjentom, w tym matkom z małymi dziećmi, odzyskać poczucie sprawczości i niezależności.

– Włączenie i kontynuacja nauki dzieci uchodźców w polskich szkołach poprzez uczenie ich języka polskiego oraz zajęcia wyrównawczo – integracyjne.

– Wsparcie materialne dla dzieci przebywających w ośrodkach opiekuńczych (tzw. domach dziecka), w których brakuje funduszy nie tylko na edukatorów, ale i na podstawowe rzeczy codziennego użytku jak: książki, ubrania, buty, leki.

– Wsparcie uchodźców z pozostałych grup szczególnie narażonych na wykluczenie, w tym mniejszości etnicznych i seksualnych.

Projekt finansowany przez Google.org za pośrednictwem POP Fund

Według danych UNHCR z 2023r. kobiety i dzieci stanowią 87% społeczności uchodźców ukraińskich w Polsce. Młode matki nie mogą znaleźć zatrudnienia i znajdują się w fatalnej sytuacji ekonomicznej i psychicznej.

Od wybuchu wojny w 2022 roku HumanDoc zapewnia uchodźczyniom z Ukrainy kompleksowe wsparcie. Z naszych obserwacji wynika, że właśnie zaczyna się dla nich najtrudniejszy etap adaptacji. Do wielu z tych kobiet dopiero teraz dociera, że jeszcze długo nie będą mogły wrócić do swoich domów, a być może, nigdy już to się nie zdarzy. Zaczynają więc szukać zatrudnienia, ale nie jest to proste. Tym bardziej, że nierzadko muszą opiekować się dziećmi, których nie mają z kim zostawić. 

Nasi pracownicy społeczni, którzy odwiedzają ośrodki zbiorowego zakwaterowania dla uchodźców, obserwują, że ze względu na sytuacją ekonomiczną bywa, że niektóre kobiety kompletnie się załamują i popadają w alkoholizm a inne oddają prostytucji, aby utrzymać siebie i swoją rodzinę.

W związku z tym, Fundacja HumanDoc wraz z Zene za Zene International i Women for Women International Crisis response Fund for Ukraine kontynuują współpracę i wdrażają swój kolejny projekt: „Holistyczne wsparcie ukraińskich uchodźczyń w Polsce z naciskiem na szkolenia zawodowe i wzmocnienie pozycji ekonomicznej”. Jego głównym celem jest wyposażenie kobiet w wiedzę i niezbędne umiejętności poprzez szkolenia zawodowe, i tym samym – zwiększenie ich szans na znalezienie pracy.

Jak to robimy?

– organizujemy grupowe i indywidualne kursy wsparcia zawodowego

– przygotowujemy spotkania informacyjne, podczas których można poznać specyfikę polskiego rynku pracy i dowiedzieć się o możliwościach zatrudnienia i generowania dochodu

– pomagamy przygotować cv, przeanalizować umowę o pracę i podpowiadamy, jak rozpocząć własną działalność gospodraczą.

– oferujemy grupowe sesje terapeutyczne i indywidualne konsultacje z psychologiem, które pomogą beneficjentkom odzyskać dobrostan psychiczny

Wdrażamy projekt skierowany w szczególności do trzech grup docelowych wśród uchodźców: osób doświadczających przemocy ze względu na płeć, członków społeczności romskiej oraz LBGTQ+.

Projekt: „Wsparcie ratujące życie oraz uwzględniające kwestie równości płci, w tym w dziedzinie zdrowia reprodukcyjnego i ochrony przed przemocą związaną z płcią dla wszystkich dotkniętych konfliktem osób w Ukrainie i w Polsce” jest realizowany przy współpracy z organizacją CARE International in Poland i finansowany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec.

Każdego miesiąca Fundacja HumanDoc pomaga około 1500 uchodźcom. Działając za pośrednictwem trzech centrów integracji i opieki prawnej w Opolu i Warszawie oferujemy szereg usług, ze szczególnym naciskiem na zaspokajanie wyjątkowych potrzeb osób, które doświadczyły przemocy ze względu na płeć (GBV), osób niepełnosprawnych, należących do mniejszości narodowych lub deklarujących się jako LBGRQ+.

 Co robimy?

1. Budujemy potencjał

Zdajemy sobie sprawę ze znaczenia budowania potencjału nie tylko w naszej organizacji, ale także wśród innych instytucji i osób pracujących z uchodźcami. W naszych centrach integracji realizujemy specjalistyczne szkolenia na temat reagowania na przemoc. Są one skierowane są do wszystkich naszych pracowników i grup wspierających. Organizujemy także zaawansowane warsztaty prowadzone przez ekspertów zewnętrznych: prawników, pracowników domów opieki społecznej i polską policję.

2. Wspieramy uchodźców w centrach integracji

Prowadzimy ośrodek pomocy prawnej w Warszawie oraz dwa ośrodki integracji uchodźców w Warszawie i Opolu. Świadczymy usługi takie, jak: wsparcie psychospołeczne, pomoc prawna i informacyjna, spotkania integracyjne i działania edukacyjne. Współpracujemy z innymi organizacjami i instytucjami przy organizowaniu różnych zajęć i wydarzeń dla naszych beneficjentów.

3. Wspieramy uchodźców w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania

Nasze mobilne zespoły, składające się z opiekunów społecznych, psychologów i prawników odwiedzają ośrodki zbiorowego zakwaterowania w województwach: mazowieckim, opolskim, dolnośląskim, pomorskim i śląskim. Współpracujemy ze społecznościami lokalnymi, aby dotrzeć do jak największej grupy osób potrzebujących pomocy i każdemu zapewnić niezbędne wsparcie.

4. Informujemy

Staramy się dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, by informować o metodach rozpoznawania przemocy i sposobach reagowania na nią. Seria animacji na ten temat ukaże się w językach: ukraińskim, polskim, angielskim i rosyjskim w naszych mediach społecznościowych Celem kampanii jest edukacja i podnoszenie świadomości na temat zapobiegania i reagowania na przemoc (GBV), a także usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego (SRH).

Wierzymy, że dzięki wspólnym wysiłkom, kompleksowym szkoleniom i zaangażowaniu wywieramy trwały i pozytywny wpływ na życie wszystkich osób, którym służymy, niezależnie od ich pochodzenia, płci, wieku i przebytych doświadczeń.

PRZEJŚCIE: projekt dla młodzieży 14-18 lat 

Bycie nastolatkiem jest trudne w normalnych warunkach. Dorastanie w czasie wojny jest doświadczeniem ekstremalnie ciężkim.  

Jak wynika z raportu przygotowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej na początku 2023r. jedynie 24% ukraińskiej młodzieży-uchodźców (w wieku 15-18 lat) jest zarejestrowanych w polskim systemie edukacji. Pozostała część uczy się w ukraińskim systemie edukacji internetowej. Nie ma jednak dokładnych danych, ilu z nich faktycznie chodzi do jakiejkolwiek szkoły, czy to w Polsce czy zdalnie w Ukrainie.  

Fundacja HumanDoc i CARE International in Poland realizują wspólnie projekt mający na celu wsparcie powrotu młodych Ukrainek i Ukraińców do nauki w Polsce lub on-line w systemie ukraińskim. Edukacja to przecież nie tylko możliwość zdobywania wiedzy, ale poczucie normalności, bezpieczeństwa i przynależności. 

Cele projektu CARE Edu: 

• KLUB „PRZEJŚCIE” 

Naszym sztandarowym działaniem jest otwarcie świetlicy młodzieżowej w Opolu. To przestrzeń, w której nastolatki mogą się zarówno uczyć, jak i integrować. 

Można tu korzystać ze specjalnych stanowisk edukacyjnych i pomocy dydaktycznych, które ułatwiają odrabianie pracy domowej lub naukę zdalną. W salach organizowane są także kursy językowe i korepetycje. 

W nieformalnej części świetlicy młodzież może wypoczywać, grać w planszówki, brać udział w zajęciach arte-terapii lub po prostu spotykać się ze sobą i rozmawiać.  

• EDUKACJA 

– Kursy języka polskiego dla dzieci i młodzieży ze szczególnym uwzględnieniem kluczowego słownictwa szkolnego, obejmującego takie tematy jak matematyka, chemia, biologia i fizyka. 

– Korepetycje dla młodzieży oraz spotkania pozalekcyjne, podczas których będą mogli wspólnie odrobić pracę domową lub przygotować się do zajęć na kolejny dzień 

– Doradztwo dla młodzieży w zakresie ścieżki edukacyjnej i wyboru przyszłego zawodu. 

• POMOC PEDAGOGICZNO-PSYCHOLOGICZNA 

– Poradnictwo i wsparcie pedagogów i psychologów (terapie 1na1) dla młodzieży i ich rodziców lub opiekunów w zakresie stresu adaptacyjnego i integracyjnego, problemów z rówieśnikami itp. 

– Zajęcia redukujące stres, w tym grupy autoterapeutyczne: śpiew, taniec, rysunek/malarstwo, warsztaty filmowe, teatralne czy pisanie bloga 

– Grupy wsparcia dla młodzieży, prowadzone przez psychologów, terapeutów i pedagogów 

– Poradnictwo i inne rodzaje wsparcia dla dzieci ze specjalnymi trudnościami w nauce, uczęszczającymi do polskich szkół (ADHD, spektrum Aspergera, trudności w mówieniu, trudności z koncentracją, w tym zajęcia z logopedą, zajęcia psychosensoryczne itp.  

• INTEGRACJA 

– Zajęcia edukacyjno-integracyjne dla młodzieży ukraińskiej i polskiej, obejmujące gry terenowe, uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych, imprezach sportowych, itp.  

• WSPARCIE MŁODZIEŻY W OŚRODKACH ZBIOROWEGO ZAKWATEROWANIA 

Liczne ośrodki zbiorowe dla uchodźców nie są wspierane, odwiedzane, a nawet monitorowane przez jakiekolwiek organizacje czy samorządy. HumanDoc jest zazwyczaj jedyną placówką, która zapewnia pomoc nastolatkom-uchodźcom przebywającym w tych miejscach.  

Tymczasem, to w właśnie tam rośnie liczba przypadków samookaleczeń, uzależnień, depresji oraz ryzyka wykorzystywania seksualnego i przemocy wśród młodzieży.  

Nasze zespoły mobilne docierają tam, by móc na miejscu realizować wszystkie cele programu CARE EDU opisanie powyżej. 

Nasze zespoły mobilne wspierają personel oraz uchodźczynie i uchodźców w ośrodkach położonych z dala od dużych aglomeracji.  

Projekt „Pomoc mobilna dla osób uchodźczych z Ukrainy zamieszkałych w północnej i południowo-zachodniej części Polski”, który realizujemy wspólnie z organizacją CARE International in Poland, ma na celu dotarcie  z kompleksową pomocą do  tych miejsc zbiorowego zakwaterowania, które położone są z dala od dużych aglomeracji. Zarówno ich mieszkańcy, jak i pracownicy mierzą się na co dzień z wieloma trudnymi wyzwaniami i często są zdani tylko na siebie w obliczu piętrzących się problemów.

Kierownicy wspomnianych miejsc zakwaterowania osób uchodźczych nie mają systemowego wsparcia w zarządzaniu takimi ośrodkami. W takich obiektach mieszka od kilku do kilkuset osób, często straumatyzowanych i bez środków umożliwiających im poprawę życia.

Przyszłość ośrodków jest trudna do przewidzenia. Nie wiadomo, jak długo będą działać i jak wielu osobom będą mogły zapewnić schronienie. Tym bardziej niezbędne wydaje się zdiagnozowanie sytuacji osób w nich przebywających. Pomoże to lepiej zaplanować kolejne kroki, które ułatwią mieszkańcom odnalezienie się w nowej sytuacji i dopasowanie się do zmieniających się okoliczności.

Celem naszych zespołów specjalistów, którzy odwiedzają regularnie powyższe miejsca jest:

• udzielanie beneficjentom informacji o ich prawach i obowiązkach, szczegółowych regulacjach związanych ze statusem i sytuacją uchodźczą;
• udzielanie wskazówek dotyczących funkcjonowania w polskiej służbie zdrowia, ubezpieczeniach społecznych, systemie prawnym czy zatrudnieniu, aby beneficjenci stali się bardziej samodzielni;
• przekazywanie wiedzy związanej z ochroną i GBV, która pozwoli beneficjentom zabezpieczyć siebie i swoje dzieci przed potencjalnymi przypadkami przemocy oraz zwrócić się do odpowiednich instytucji;
• poprawa ogólnej sytuacji, samopoczucia i kondycji psychicznej ukraińskich uchodźczyń i uchodźców,
• aktywizacja grup najsłabszych i rozwijanie poczucia sprawczości;
• organizacja grup wsparcia dla różnych grup wiekowych oraz indywidualnych konsultacji psychologicznych;
• współdziałanie z pracownikami ośrodków i wspieranie ich w rozwiązywaniu bieżących problemów i konfliktów, we właściwym reagowaniu kryzysowym oraz opiece nad osobami uchodźczymi.

W wyniku eskalacji wojny na Ukrainie w lutym 2022 r. około 1600 dzieci z placówek opiekuńczo-wychowawczych na Ukrainie zostało ewakuowanych do Polski. Wiele z nich jest niepełnosprawnych, ma problemy zdrowotne i opóźnienia rozwojowe, które wymagają wysokiego poziomu wsparcia. HumanDoc, wraz z organizacją Save the Children, wspiera niektóre z tych dzieci, świadcząc usługi ochrony dzieci w wyspecjalizowanych ośrodkach w kilku województwach w Polsce.

Fundacja HumanDoc ma duże doświadczenie w projektach wspierających dzieci i młodzież. Wspieramy dzieci zagrożone zespołem stresu pourazowego (PTSD), dzieci ze spektrum autyzmu oraz dzieci niepełnosprawne. Organizujemy również sesje arteterapii dla dzieci, ponieważ metoda ta okazała się już niezwykle skuteczna w naszych poprzednich projektach. Buduje poczucie własnej wartości uczestników, redukuje stres, poprawia umiejętności motoryczne i tworzy atmosferę wspólnoty.

Obecnie, w ramach współpracy z Save the Children Polska, wspieramy około 220 dzieci uchodźców z Ukrainy. Nasze mobilne zespoły regularnie podróżują do wybranych placówek w całej Polsce, gdzie działamy wspólnie z kierownikami ośrodków i opiekunami dzieci. Po dokładnej ocenie potrzeb dzieci, w porozumieniu z ich opiekunami opracowywane są zindywidualizowane plany, które mają na celu zapewnić wychowankom ośrodków bezpieczeństwo i dobre samopoczucie.  HumanDoc oferuje  profesjonalne wsparcie psychologiczne i rozwojowe, a także niezbędne konsultacje ze specjalistami.

W ramach projektu współpracujemy z lokalnymi wychowawcami, jednostkami służby zdrowia, oświaty i samorządu terytorialnego. Wspólnie z pracownikami ośrodków edukacyjnych przygotowujemy odpowiednie scenariusze integracji ukraińskich dzieci ze społecznościami lokalnymi.

Projekt realizowany dzięki wsparciu finansowemu: