Biblioteka jako miejsce rozmowy o świecie
Edukacja globalna w Polsce najczęściej dociera do odbiorców przez szkoły, uczelnie i organizacje społeczne. Znacznie rzadziej pojawia się w miejscach, z których mieszkańcy korzystają na co dzień — zwłaszcza poza dużymi miastami. Tymczasem w mniejszej miejscowości to właśnie biblioteka bywa jedną z najbardziej dostępnych instytucji kultury: można przyjść bez zaproszenia, bez wcześniejszego przygotowania i bez konieczności zapisywania się na specjalistyczne szkolenie.
Projekt „GLOBOTEKA – Biblioteki Edukacji Globalnej dla lokalnych społeczności” wykorzystuje ten potencjał. Włącza biblioteki publiczne do działań poświęconych współczesnym wyzwaniom i zależnościom łączącym różne części świata. Robi to poprzez narzędzia, które już należą do bibliotecznej codzienności: książki, reportaże, komiksy, publikacje popularnonaukowe, gry i spotkania z mieszkańcami.
72 miejsca łącznośći
GLOBOTEKA tworzy sieć obejmującą 72 biblioteki województwa opolskiego. Projekt prowadzi Fundacja HumanDoc we współpracy z Wojewódzką Biblioteką Publiczną im. Emanuela Smołki w Opolu, która koordynuje działalność bibliotek publicznych w regionie i zapewnia bezpośredni kontakt z instytucjami uczestniczącymi w przedsięwzięciu.
Każda biblioteka otrzymuje zestaw starannie dobranych publikacji i gier związanych z edukacją globalną. Wybór obejmuje materiały dotyczące między innymi zmian klimatu, praw człowieka, migracji, nierówności, odpowiedzialnej konsumpcji oraz Celów Zrównoważonego Rozwoju. Chodzi o zasoby, które pozwalają zobaczyć powiązania między codziennymi decyzjami podejmowanymi w Polsce a sytuacją ludzi i środowiska w innych częściach świata.
W praktyce mechanizm jest prosty – to lista „haczyków” stanowiących zaproszenie do nowoczesnej, ciekawej edukacji globalnej: czytelnik zauważa reportaż na oznaczonej półce. Bibliotekarka poleca komiks, który inaczej zniknąłby między popularnymi nowościami. Gra planszowa staje się punktem wyjścia do zajęć z młodzieżą. Rozmowa rozpoczyna się od pojedynczej historii, a dopiero później prowadzi do pytań o klimat, nierówności albo wpływ konsumpcji na warunki życia i pracy w innych krajach.
Bibliotekarze jak przewodnicy
Projekt opiera się na doświadczeniu bibliotekarzy, którzy znają swoich odbiorców, potrafią rekomendować treści i organizować działania dostosowane do lokalnych potrzeb. Ich rola nie kończy się na udostępnieniu książek. Bibliotekarze prowadzą spotkania, pracują z dziećmi, młodzieżą, dorosłymi i seniorami, współpracują ze szkołami oraz lokalnymi organizacjami.
GLOBOTEKA wzmacnia te kompetencje poprzez przygotowanie handbooka zawierającego scenariusze zajęć, warsztatów i spotkań bibliotecznych. Materiał porządkuje sposoby wykorzystania książek i gier w pracy edukacyjnej oraz pozwala prowadzić działania w różnych formatach i dla różnych grup wiekowych. Biblioteki nie otrzymują więc przypadkowego zestawu publikacji pozostawionego na regale. Dostają narzędzia, które pomagają przełożyć zawarte w nich historie i problemy na konkretne działania z mieszkańcami.
Od półki z książkami do lokalnych wydarzeń
Zasoby GLOBOTEK są wykorzystywane podczas wydarzeń organizowanych w ramach Tygodnia Edukacji Globalnej. Każda z bibliotek uczestniczących w projekcie prowadzi własne działanie edukacyjne, korzystając z przygotowanych materiałów i scenariuszy. Projekt zakłada dotarcie do co najmniej dwóch tysięcy uczestników wydarzeń bibliotecznych.
Równolegle wybrane książki i zagadnienia edukacji globalnej pojawiają się w mediach społecznościowych twórców internetowych zajmujących się literaturą. Dzięki temu projekt dociera także do osób, które nie uczestniczą w wydarzeniach bibliotecznych, ale regularnie korzystają z rekomendacji książkowych. Literatura staje się w tym przypadku naturalnym wejściem w tematy, których odbiorcy być może nie szukaliby pod hasłem „edukacja globalna”.
Działania domyka konferencja podsumowująca z udziałem przedstawicieli bibliotek, instytucji kultury, organizacji społecznych i środowiska edukacyjnego. Służy prezentacji rezultatów, wymianie doświadczeń, ocenie funkcjonowania sieci oraz rozmowie o dalszym wykorzystywaniu modelu.
Zasoby, które zostają na miejscu
Trwałość GLOBOTEKI wynika z jej konstrukcji. Książki, gry i materiały pozostają w bibliotekach po zakończeniu finansowania. Handbook może być wykorzystywany podczas kolejnych spotkań, a zdobyte kompetencje pozostają w instytucjach i w codziennej pracy bibliotekarzy.
GLOBOTEKA ma charakter pilotażowy, ale obejmuje cały region. Pozwala sprawdzić, jak biblioteki publiczne mogą pełnić funkcję lokalnych centrów edukacji globalnej bez tworzenia nowej infrastruktury i bez budowania działań obok istniejących instytucji. Wypracowany model może być następnie rozwijany i dostosowywany przez biblioteki w innych województwach.
DONATOR
