Turystyka, która zostawia dochód na miejscu

Mołdawska turystyka rośnie, ale jej rozwój nie wszędzie przekłada się na nowe miejsca pracy i stabilne źródła dochodu. Największe korzyści koncentrują się wokół Kiszyniowa i najbardziej rozpoznawalnych destynacji, podczas gdy mniejsze miejscowości nadal zmagają się z ograniczonym dostępem do rynku, kapitału i usług wspierających przedsiębiorczość.

Różnice mają konkretny wymiar. W północnej i centralnej części Mołdawii wskaźnik ubóstwa wielowymiarowego przekracza 33 proc., przy średniej krajowej wynoszącej 25,6 proc. Jednocześnie zainteresowanie krajem rośnie. W 2025 roku z obiektów zbiorowego zakwaterowania skorzystało 525,1 tys. turystów, a turystyka przyjazdowa wzrosła o 33,8 proc. Projekt „Zrównoważona turystyka jako impuls dla rozwoju przedsiębiorczości lokalnej w Mołdawii” odpowiada na pytanie, jak większy ruch turystyczny przełożyć na dochody mieszkańców również poza głównymi szlakami.

Od pojedynczej działalności do wspólnej oferty

Na mołdawskiej prowincji działają osoby prowadzące niewielkie pensjonaty, warsztaty rzemieślnicze, gospodarstwa, lokalne atrakcje i usługi dla odwiedzających. Często są to mikroprzedsiębiorstwa, niekiedy jednoosobowe. Mają pomysły, znajomość miejsca i autentyczne produkty, ale pozostają słabo widoczne w internecie, działają w rozproszeniu i rzadko docierają do klientów zagranicznych.

Projekt rozwija sieć współpracy Eko Busola, która docelowo skupia co najmniej 65 przedsiębiorców z różnych regionów kraju. W pierwszym etapie obejmuje minimum 35 podmiotów. Sieć pozwala tworzyć wspólne oferty, wzajemnie rekomendować usługi i kierować turystów z jednego miejsca do kolejnego. Zamiast kilkudziesięciu oddzielnych inicjatyw pojawia się powiązany system, w którym nocleg, lokalny produkt, warsztat i usługa przewodnicka mogą tworzyć jedną trasę lub pakiet.

Uczestnicy rozwijają praktyczne kompetencje cyfrowe i marketingowe: uczą się prezentować ofertę, przygotowywać treści, korzystać z kanałów internetowych i komunikować się z klientami. Ich usługi trafiają na portal sieci, wspierany również przez istniejącą aplikację EkoApp Moldova. Narzędzia cyfrowe służą konkretnemu celowi — zwiększeniu widoczności i sprzedaży.

Lokalne zaplecze dla małego biznesu

Sam pomysł i promocja nie wystarczą, gdy przedsiębiorcy nie mają miejsca do prowadzenia warsztatów, przygotowania produktów albo organizacji sprzedaży. Dlatego projekt opiera się również na Lokalnych Grupach Działania, które funkcjonują w Mołdawii jako partnerstwa samorządów, biznesu i organizacji społecznych.

W ich istniejących przestrzeniach rozwijane są Lokalne Centra Turystyki i Przedsiębiorczości. Pierwszy etap obejmuje dwa centra: w obszarach Trei Coline na północy oraz Plaiul Codrilor w centralnej części kraju. Docelowo model obejmuje trzy regiony Mołdawii.

Huby otrzymują wyposażenie dopasowane do lokalnych potrzeb. Może ono służyć do pakowania i etykietowania produktów, organizowania wydarzeń, tworzenia materiałów fotograficznych i filmowych czy prowadzenia sprzedaży. Projekt korzysta z pomieszczeń, które już istnieją, zamiast budować nowe instytucje od podstaw. LAG-i zyskują tym samym dodatkową funkcję: stają się lokalnym zapleczem dla osób, których nie stać na samodzielny zakup sprzętu lub wynajęcie odpowiedniej przestrzeni.

Nowe kompetencje i zawody

Rozwój turystyki wymaga również osób, które potrafią prowadzić grupy, opowiadać o regionie i łączyć odwiedzających z lokalnymi usługodawcami. Projekt obejmuje certyfikowany program przygotowujący mieszkańców południowej Mołdawii do pracy w zawodzie przewodnika. Szkolenie opiera się na standardach World Federation of Tourist Guide Associations i koncentruje na praktyce: pracy z grupą, storytellingu, obsłudze turysty oraz kierowaniu ruchu poza najbardziej znane miejsca.

W całym projekcie przygotowanie zawodowe otrzymują 24 osoby, po 12 w każdym module. Przewodnicy są łączeni z lokalnymi przedsiębiorcami i firmami turystycznymi, dzięki czemu zdobyte kompetencje mogą prowadzić do realnej pracy, a nie pozostać kolejnym certyfikatem mieszkającym spokojnie w szufladzie.

Projekt rozwija także wiedzę przedsiębiorców i instytucji publicznych dotyczącą pozyskiwania oraz wykorzystywania funduszy Unii Europejskiej. Wraz ze wzrostem dostępności środków dla Mołdawii rośnie bowiem zapotrzebowanie na osoby, które potrafią przygotować projekt, prawidłowo go wdrożyć i rozliczyć.

System, który może działać dalej

Fundacja HumanDoc realizuje projekt wspólnie z Krajową Siecią Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER oraz Narodowym Biurem Turystyki Republiki Mołdawii. Partnerstwo łączy pracę z lokalnymi społecznościami, doświadczenie w rozwijaniu przedsiębiorczości oraz możliwość włączania rezultatów do krajowych działań dotyczących turystyki.

Trwałość projektu opiera się na zasobach, które pozostają na miejscu: sieci przedsiębiorców, działającym portalu, kompetencjach uczestników, aplikacji EkoApp Moldova oraz hubach funkcjonujących w strukturach LAG-ów. Model można rozwijać w kolejnych regionach kraju, dostosowując wyposażenie i usługi centrów do lokalnych potrzeb. Dzięki temu rosnące zainteresowanie Mołdawią ma szansę zasilać mniejsze firmy, tworzyć pracę i wzmacniać gospodarkę miejscowości położonych daleko od najbardziej uczęszczanych tras

DONATOR

Projekt współfinansowany z budżetu państwa w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.